2 - آيا صحت اطلاق مجتهد متوقف بر استنباط عملى است ، يا حاصل شدن ملكه استنباط در صدق مجتهد كفايت مىكند ؟ برخى گفته‌اند : مادامىكه شخص توانايى استنباط را به فعليت نرسانده و در عمل استنباط نكرده باشد ، مجتهد بر او صدق نمىكند . در مقابل عده زيادى از اصوليين و از جمله حضرت امام خمينى قدّس سرّه معتقدند كه حصول ملكه استنباط كافى است تا مجتهد بر شخص صدق كند . « 1 » 3 - جواز يا عدم جواز تصدى منصب قضا توسط هركدام از اقسام مجتهد . همان بحث قبل در اين قسمت نيز جريان دارد و بايد گفت : قضا نيز يكى از ابواب فقه است و مجتهد مطلق مىتواند اين منصب را عهده‌دار شود و امّا مجتهد متجزى نيز اگر در باب قضا به درجه اجتهاد رسيده باشد ، مانند مجتهد مطلق مىتواند عهده‌دار منصب قضا شود . 4 - مقدمات اجتهاد . اقوال در تعداد علومى كه اجتهاد بر آنها متوقف است ، مختلف است . در حالى كه مرحوم آخوند خراسانى قدّس سرّه علوم عربى ( صرف ، نحو ، لغت ) ، تفسير ، و اصول را ذكر كرده است « 2 » ، مرحوم خويى قدّس سرّه علوم عربى ، اصول و رجال را ذكر مىكند « 3 » و علّامه حلّى قدّس سرّه آگاهى به قرآن ، سنت ، اجماع ، اختلاف ، دليل عقل ، لغت عربى ، اصول عقايد ، اصول فقه ، منطق و تعارض و ترجيح را از

--> ( 1 ) تهذيب الاصول ، ج 3 ، ص 137 . ( 2 ) الكفاية ، ج 2 ، ص 429 . ( 3 ) التنقيح ، ص 24 .